Richtlijn herstel en beheer (water)bodemkwaliteit

Aardkundige waarden, Nationaal beleid (Rijksoverheid)

Overzicht documenten beleid en regelgeving

Onderstaand wordt een overzicht gegeven van beleid en regelgeving op gebied van aardkundige waarden en bodembeleid vanuit de Rijksoverheid. Zie ook [Aardkundige waarden in Nederland, algemeen].

naam document

datum

status

Nota Ruimte ‘Ruimte voor ontwikkeling’ (Actieprogramma Cultuur en Ruimte) (VROM)

17 januari 2006

Vastgesteld door Tweede en Eerste Kamer

Beleidsbrief Bodem

2003

Tweede Kamer

Agenda voor een Vitaal Platteland

2004

Tweede Kamer

Beleidsbrief Ruimtelijke ordening van de Ondergrond

2004

Tweede Kamer

Nota Landijs (Ministerie van LNV)

2006

Nota Belvedere (Ministerie van OC en W)

2 juli 1999

Aardkundige waarden worden vaak niet als zodanig benoemd in beleidsstukken. Beleid en regelgeving voor ondergrond in het algemeen geven echter wel de kans om bescherming van aardkundige waarden op te nemen in beleid. Enkele beleidsstukken die ingaan op duurzaam gebruik van de bodem en van de ondergrond zijn:

naam document

datum

externe linkConvenant bodemontwikkelingsbeleid en aanpak spoedlocaties

10 juli 2009

2 brieven aan Kamer over duurzaam bodemgebruik

externe linkBrief 25-09-2008 voortgang bodembeleid

4 januari 2008

25 sept. 2008

In onderstaande paragraaf ‘Nadere informatie’ zijn aanvullende informatiebronnen met betrekking tot aardkundige waarden uitgewerkt. Zo is bijvoorbeeld de externe linkRouteplanner Bodemambities een hulpmiddel om in een Nota bodembeheer beleid over aardkundige waarden te formuleren. Naast deze informatiebronnen kunnen de Bosatlas Ondergronds Nederland en de externe linkRedeneerlijn Ondergrond (28 november 2008) als instrument dienen voor informatie over de ondergrond.

Korte toelichting documenten

Ministeries van VROM, LNV, VenW en EZ

externe linkNota Ruimte ‘Ruimte voor ontwikkeling’
De Nota Ruimte stelt dat er voor geheel Nederland een basiskwaliteit moet gelden en daarnaast specifieke aandacht van de rijksoverheid moet uitgaan naar enkele beleidscategorieën zoals Nationale Landschappen, objecten van de Werelderfgoedlijst van de Unesco, de ruimtelijke hoofdstructuur, EHS, Vogel- en Habitatrichtlijngebieden en dergelijke.

In de Nota Ruimte worden aardkundige waarden beschermd als deze binnen nationale landschappen en werelderfgoederen liggen. De Nota Ruimte benoemt specifieke kernkwaliteiten van nationale landschappen. Deze moeten behouden blijven. Hiermee worden een groot aantal aardkundige waarden beschermd, zoals de wadden, stuwwallen en veengebieden door ‘Borging en ontwikkeling van bijzondere landschappelijke en cultuurhistorische waarden’.

Daarnaast wordt de koppeling gelegd tussen aardkundige waarden en natuurbeleid door de doelstelling ‘instandhouding van ecologische en culturele waarden in natuurgebieden en Nationale landschappen.

Verder is beleid voor aardkundige waarden terug te vinden binnen het landschapsbeleid. In de Nota Ruimte(Tweede Kamer, 2004) is gekozen voor de lagenbenadering. Een van de drie lagen is de ondergrond en betreft het samenhangende en levende systeem van water, bodem en het zich daarin bevindende leven. Volgens de lagenbenadering dient de ondergrond deel uit te maken van het planvormingsproces om het gebruik van de bodem nu en in de toekomst te borgen. Het waarborgen dat de bodem ook op de lange termijn nog gebruikt kan worden, wordt duurzaam bodembeheer genoemd.

Het landelijk beleid voor behoud en bescherming van aardkundige waarden wordt uitgewerkt in structuurvisies op provinciaal niveau en via het instrument Verordeningen in bestemmingsplannen op gemeentelijk niveau.

Het belang van de ondergrond bij ruimtelijke ordening is ook neergelegd in:

Nota Landijs (geomorfologie)

In 2006 verschijnt de Nota Landijs, met een uitgebreide beschrijving van de aardkundige waarden in Nederland. In de Nota Landijs is het nationale beleid voor aardkundige waarden uitgewerkt. In dat verband wordt door de provincies en LNV een Nationale beleidskaart voor aardkundige waarden ontwikkeld.

externe linkNota Belvedere (cultuurhistorie)
Belvedere is rijksbeleid van de ministeries OCW, VROM, LNV en V&W lopend van 1999 t/m eind 2009 dat beoogt om de cultuurhistorie meer richtinggevend te laten zijn in de ruimtelijke inrichting van Nederland. Op de externe linkwebsite is meer informatie te vinden. Belvedère is een subsidieregeling voor projecten op het raakvlak van ruimtelijke ordening en cultuurhistorie.

Beleid voor de bescherming van cultuurhistorisch waardevolle landschappen zal na 2009 invulling moeten krijgen in nieuwe beleidsvoornemens, zoals de Visie Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp, de Agenda Landschap en de Modernisering van de Monumentenzorg.

externe linkConvenant bodemontwikkelingsbeleid en aanpak spoedlocaties
externe linkToespraak minister convenant
Met dit convenant worden vier belangrijke zaken m.b.t. bodembeleid in gang gezet, waarmee ook mogelijkheden gecreëerd worden om beleid t.a.v. aardkundige waarden te verankeren.
1. verdere decentralisatie van de uitvoering naar provincies, gemeenten en waterschappen.
2. het verbreden van het bodembeleid naar een beleid met de ondergrond.
3. het ontwikkelen van een zogeheten gebiedsgerichte beheer benadering; en tot slot
4. het versnellen van de aanpak van saneringslocaties met risico's voor de volksgezondheid.

Nadere informatie

externe linkBodem Informatie Essentieel voor Landelijke en Locatie Sturing (BIELLS)
Een belangrijke bron van bodeminformatie is het landelijke project BIELLS (Bodem Informatie Essentieel voor Landelijke en Locatie Sturing). Via BIELLS wordt alle beschikbare informatie over een breed scala aan bodemkwaliteiten verzameld en toepasbaar gemaakt. Bij het formuleren van regionale en lokale ambities kan de “lagenbenadering” worden gebruikt die in de nota Ruimte is geïntroduceerd.

externe linkRijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is het kennisinstituut voor archeologie, monumenten en cultuurlandschap. Naast kennis zet de Rijksdienst wetten en regels in om het erfgoed te beschermen en te ontwikkelen.

externe linkLandschap Ontwikkelen met Kwaliteit (LOK)
Het LOK geeft informatie over (onder andere) aardkundige waarden. Het Rijk vraagt provincies en gemeenten om ervoor te zorgen dat ontwikkelingen bijdragen aan landschappelijke kwaliteit. De identiteit en waarde van het landschap worden bepaald door de natuurlijke, culturele, gebruiks- en belevingskwaliteit. Het rijk wil met het LOK faciliteren door kennis, voorbeelden ter inspiratie en handvatten te bieden.

externe linkHandreiking plannen met de ondergrond
Deze handreiking geeft stapsgewijs aan hoe de ondergrond adequaat in planvoorbereiding kan worden meegenomen. De handreiking bevat een checklist die het mogelijk maakt om op alle schaalniveaus systematisch rekening te houden met de kenmerken van de ondergrond. Aardkundige Waarden worden benoemd als bodemkwaliteit in de categorie ‘informatie kwaliteiten’, die van betekenis zijn voor diversiteit, landschapsbeeld en geomorfologie. Andere bodemkwaliteiten zijn: productie kwaliteiten, draagkwaliteit en regulatie kwaliteiten.

externe linkKennisInfrastructuur Cultuurhistorie
KennisInfrastructuur Cultuurhistorie, kortweg KICH, maakt cultuurhistorische informatie goed toegankelijk.

externe linkRouteplanner bodemambities
De routeplanner bodemambities beschrijft in 8 stappen de weg naar een Nota bodembeheer. Hierin kunnen lagere overheden binnen nationale randvoorwaarden bodembeleid op maat maken en zo bijvoorbeeld beleid over aardkundige waarden formuleren.

externe linkInitiatief bewust bodemgebruik
Bewust Bodemgebruik laat de bodem in nieuw perspectief zien en benadrukt de noodzakelijke balans in enerzijds de rol bij het oplossen van maatschappelijke thema's (duurzaam benutten) en anderzijds het daarvoor benodigde beheer (bewust beheren). De initiatiefgroep werkt nauw samen met het Nationaal Comité Nederland van het International Year of Planet Earth (IYPE) in het Programma Mijn Aarde. Diverse maatschappelijke organisaties hebben een bijdrage geleverd.

externe linkRuimte x milieu
Deze site richt zich op de eerste fasen van het proces va gebiedsontwikkeling, voor mensen die hier vanuit ruimte of milieu bij betrokken zijn. Aardkundige waarden moeten al in een vroeg stadium worden meegenomen in de ontwikkeling.

Instrumenten/hulpmiddelen ondergrond:

De Bosatlas van ondergronds Nederland (2009; Noordhoff Uitgevers bv)

externe linkRedeneerlijn ondergrond (2008; VROM)

Kaartbestanden
Diverse kaarten uit de Nota Ruimte, zoals een externe linkoverzicht van de Nationale Landschappen

Contactgegevens

Contact:

  • Germt de Vries, DG Milieubeheer, Directie Bodem Water Landelijk gebied
  • Henk Kamphuis, DG Ruimte, Directie Visievorming, ontwerp en strategie

Telefoon:

  • 070-3394791 (de heer De Vries)
  • 070-3393275 (de heer Kamphuis)

E-mail: